image

Business & Industrial

Digital Theatre ละครเวทีออนไลน์ที่ไม่ได้มาแทนที่แต่มีแล้วช่วยสนับสนุนกัน

Published Date : 16 ต.ค. 2563

Resource : TCDC CONNECT

826

หลังเกิดการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ผู้คนต้องกักตัวอยู่บ้านและเว้นระยะห่างทางสังคม การดำเนินชีวิตต่างหยุดชะงัก ธุรกิจต่าง ๆ ได้รับผลกระทบ สถานการณ์บังคับให้ธุรกิจหลายประเภทต้องเข้าสู่รูปแบบดิจิทัลมากขึ้น ศิลปะการแสดงสดเองก็เช่นเดียวกัน การรับชมที่โรงละครย้ายฐานมาสู่การรับชมทางหน้าจอผ่านแพลทฟอร์มออนไลน์หลายรูปแบบ  

โรงละครทั่วโลกต่างต้องปิดทำการชั่วคราว การแสดงต่าง ๆ จำเป็นต้องเลื่อนกำหนดการออกไปหรือยกเลิกการแสดง ศิลปินตกงานไม่มีรายได้ สถานการณ์ยืดยาวออกไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีใครรู้ว่าจะกลับมาเปิดทำการแสดงได้อย่างปกติอีกครั้งเมื่อไหร่ ศิลปินทั่วโลกต่างก็ไม่หยุดนิ่งต่างค้นหาวิธีการนำเสนอรูปแบบใหม่ๆ ให้ศิลปะการแสดงยังดำเนินการต่อไปได้ แม้ในสถานการณ์ของการเว้นระยะห่างระหว่างกัน เริ่มจากการฉายบันทึกการแสดงที่เคยเกิดขึ้นให้ชมผ่านช่องทางต่าง ๆ อย่าง YouTube Facebook  Vimeo หรือสตรีมมิ่งแพลทฟอร์มอื่น ๆ มีทั้งให้ชมฟรีและเสียเงิน พร้อมระดมทุนช่วยเหลือผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมนี้ ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้ชมจำนวนมากทั่วโลก แสดงให้เห็นว่าศิลปะและความบันเทิงแม้ไม่ใช่หนึ่งในปัจจัยสี่ในการดำรงชีวิตของมนุษย์ แต่ก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญในโมงยามของความยากลำบากของชีวิตและสภาพจิตใจ

ดั่งประโยคที่ว่า The Show Must Go On นอกจากการฉายบันทึกการแสดงแล้ว เหล่าศิลปินไทยเองต่างก็เดินหน้าค้นหา ทดลองวิธีการใหม่ในการแสดงผ่านแพลทฟอร์มต่าง ๆ อย่าง ZOOM, Facebook, YouTube จนเกิดเป็นการแสดงที่เรียกว่า ‘ละครออนไลน์’ หรือ Digital Theatre ออกมามากมาย มีหลายการแสดงที่น่าสนใจ เช่น

ภาพ : การซ้อมก่อนแสดงจริงของ Bangkok Supper Dinner Melbourne โดย นินาทสตูดิโอ

 

ละคร Bangkok Supper Dinner Melbourne โดย นินาทสตูดิโอ 

ละครโรแมนติกไลฟ์ผ่าน Facebook แสดงสดโดย 2 นักแสดงจากต่างเมืองข้ามทวีป จิตโสมนัส มุนินทร์นพมาศ จากกรุงเทพฯ เวลาบ่ายสองโมง และวิธะวินท์ ธนะชัย จากเมลเบิร์น เวลาหนึ่งทุ่ม

ภาพ : โปสเตอร์การแสดง ฬ่านฤดี โดย QTQT Showcase

 

ฬ่านฤดี โดย QTQT Showcase


การทดลองการแสดงเดี่ยวผ่านแอปพลิเคชั่น ZOOM โดย 5 นักแสดงหญิง เพียงดาว จริยะพันธุ์, สุภัชญา สรรพานิช, ใจแจ่ม วรรณพัฒน์, กิตติพร โรจน์วณิช และศดานันท์ บรรหารศุภวาท จำกัดผู้ชม 30 คนต่อรอบการแสดง ไม่เสียค่าเข้าชม ดัดแปลงจาก Fleabag ของ Phoebe Waller-Bridge และกำกับการแสดงโดย รังสิมันตุ์ กิจชัยเจริญ

ภาพ : โปสเตอร์การแสดง IN OWN SPACE III การแสดงในพื้นที่ส่วนตัว International Version

 

IN OWN SPACE การแสดงในพื้นที่ส่วนตัว

ละครออนไลน์รูปแบบกระบวนการ เป็นการแสดงเดี่ยวของศิลปินที่บ้าน ถ่ายเป็นคลิปวิดีโอความยาว 2 นาที โดยรับสารหรือแรงบันดาลใจจากคนก่อนหน้ามาสร้างงานและส่งต่อให้คนถัดไป จนจบกระบวนการ ซึ่งจัดขึ้น 3 ครั้งแล้ว ครั้งแรกเป็นการรวมตัวกลุ่มศิลปินในไทย ครั้งที่สองเป็นนักศึกษาด้านศิลปะการแสดง และครั้งที่สามเป็นความร่วมมือของศิลปิน 3 ชาติ ไทย ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ ดูแลกระบวนการทั้งหมดโดย อริสรา แก้วม่วง และกวิน พิชิตกุล สามารถชมคลิปการแสดงย้อนหลังได้ทางเพจ IN OWN SPACE การแสดงในพื้นที่ส่วนตัว  

มีการถกเถียงกันในหลายประเทศว่า ละครออนไลน์ยังถือเป็นการแสดงสดหรือใหม่ ด้วยรูปแบบที่คล้ายภาพยนตร์ วิธีการง่ายๆ ก็คือการตั้งกล้องถ่ายทำในด้วยมุมมองเดียวกับการรับชมในโรงละคร อาจเรียกได้ว่าให้ประสบการณ์คล้ายภาพยนตร์สารคดี ซึ่งในขอบเขตที่ไม่ชัดเจนนี้ก็มีข้อดีในการเข้าถึงกลุ่มผู้ชมใหม่ๆ ที่สนใจการรับชมผ่านแพลทฟอร์ม นอกจากนี้ยังเปลี่ยนกลุ่มผู้ชม จาก 100 คนในโรงละครสามารถเป็น 1,000 คนจากทั่วโลก 

ริชาร์ด เนลสัน(Richard Nelson) นักเขียนบทชาวอเมริกัน เจ้าของรางวัลโทนี ให้ความเห็นว่า แม้ใครจะมองว่าการแสดงผ่านแพลทฟอร์มออนไลน์จะทำให้เสียความสดหรือชีวิตชีวาของการพบเจอ เขากลับมองว่านี่เป็นช่วงเวลาที่ดีของการสร้างสรรค์การแสดงรูปแบบใหม่ ศิลปะการแสดงพยายามศึกษาและตั้งคำถามถึงความสดกับการรวมตัวกันมานานแล้ว ถึงเวลาที่จะทบทวนความหมายของการสื่อสารในสถานที่ต่าง ๆ อีกครั้ง 

ไม่เพียงการพัฒนารูปแบบการแสดงออนไลน์ แต่การเรียนการสอนด้านศิลปะการแสดงเองก็พัฒนาหาวิธีการปรับตัวเพื่อให้การเรียนการสอนดำเนินต่อไปได้ หลายประเทศเริ่มผลิตการแสดงออนไลน์ออกมาอย่างต่อเนื่องและมีรูปแบบที่น่าสนใจมากมาย โรงละครในประเทศญี่ปุ่นจำเป็นต้องเว้นระยะห่างของผู้ชมทำให้การเปิดขายบัตรในหนึ่งรอบอาจไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายในการลงทุน จึงสร้างระบบการถ่ายทำให้เลือกชมได้ ทั้งการมาชมสดที่โรงละครและชมสดผ่านช่องทางออนไลน์ในราคาค่าบัตรที่ถูกลง ถือเป็นรูปแบบที่แม้สถานการณ์ไวรัสจะคลี่คลาย ก็เป็นการดีที่จะยังคงรูปแบบนี้ต่อไป ด้วยค่าบัตรที่ถูกลงและทางเลือกวิธีการชมที่มากขึ้นนั้นเองสามารถช่วยเพิ่มโอกาสการเข้าถึงของผู้ชมได้มากขึ้น ไม่จำกัดพื้นที่ของกลุ่มผู้ชมและรับชมการแสดงข้ามประเทศกันได้ง่ายดายขึ้นอีกด้วย

ตั้งแต่ 17 มีนาคม 2563 มีประกาศงดทำการแสดงและปิดโรงละครชั่วคราว ด้วยสถานการณ์วิกฤตไวรัสในประเทศไทย เริ่มคลายมาตรการเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2563 ให้โรงภาพยนตร์ โรงละคร โรงมหรสพ (ผู้ร่วมกิจกรรมไม่เกิน 200 คน) กลับมาเปิดทำการได้ แต่กว่าศิลปินจะกลับมาทำการแสดงกันมากขึ้นก็ยืดระยะยาวไปถึงช่วงเดือนสิงหาคม ตลอดช่วงระยะเวลา 5 เดือน (มีนาคม-กรกฎาคม) The Showhopper ได้ทำการเก็บข้อมูล ละครออนไลน์มีทั้งหมด 31 การแสดง มีการฉายบันทึกการแสดงทั้งหมด 53 เรื่อง และมีละครออนไลน์ 36 การแสดงในโครงการ “Open Up The Lock Down คนละครเปิดใจก้าวไปด้วยกัน” 

แม้ละครออนไลน์ของไทยจะยังไม่มีการขายบัตร ยังรับชมได้ฟรีอยู่ เนื่องจากเป็นการทดลองทั้งรูปแบบการแสดงและเทคโนโลยี มีเพียงการขายบัตรชมบันทึกการแสดงเท่านั้น ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น ถือเป็นการเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้และการเข้าถึงของผู้ชม สิ่งที่น่าสนใจคือเมื่อละครเวทีกลับมาเปิดการแสดง จะมีผู้ชมกลุ่มใหม่ที่ดูละครเวทีออนไลน์แต่ไม่เคยชมการแสดงสด เดินทางมาชมที่โรงละครมากน้อยเพียงใด และละครเวทีจะหาแนวทางในการปรับตัวหรือเปลี่ยนแปลงเพื่ออยู่ร่วมกับความก้าวหน้าของเทคโนโลยีในการรับชมได้อย่างไรบ้าง เป็นสิ่งที่น่าติดตามกันต่อไป

เรียบเรียงโดย The Showhopper

อ้างอิง:
บทความ Performance in a remote world: Q&A with Stanford’s chair of Theatre and Performance Studies (2020) โดย Sandra Feder จาก news.standford.edu
บทความ The rise of a new theatre aesthetic in an age of Zoom (2020) โดย Stancy Holman Jones จาก Len.monash.edu

เรื่อง: The Showhopper แหล่งรวบรวมข่าวสารด้านศิลปะการแสดง